De mythe van het €1-bedrijf: Wat is een BV/SRL in België en moet je in 2026 overstappen?
Door de redactie Speedinvest ·
**Disclaimer:** *Dit is algemene informatie over het Belgisch vennootschapsrecht vanaf 2026 en vormt geen juridisch, fiscaal of boekhoudkundig advies. Bespreek het financieel plan altijd met een notaris en de uitkeringstesten met een boekhouder of accountant.*
Tientallen jaren lang was de BVBA (SPRL) de standaard rechtsvorm voor freelancers in België die op zoek waren naar beperkte aansprakelijkheid. Die structuur bestaat inmiddels niet meer in het Belgisch recht. Door de ingrijpende hervormingen van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV) / Code des sociétés et des associations (CSA) / Code of Companies and Associations (CAC) werd deze rechtsvorm op 1 mei 2019 afgeschaft voor nieuwe ondernemingen. Bestaande vennootschappen moesten uiterlijk 1 januari 2024 wettelijk worden omgevormd tot een BV/SRL. Destijds werd deze overgang breed onthaald, vooral omdat het restrictieve minimumkapitaal — dat veel zelfstandigen historisch gezien tegenhield om een vennootschap op te richten — werd afgeschaft.
Het idee dat een moderne BV/SRL simpelweg een 'gratis' vennootschap is, is echter te kort door de bocht. Hoewel de overheid niet langer eist dat een vast bedrag wordt geblokkeerd, is de drempel slechts verschoven van een harde financiële inbreng naar strenge financiële planning en professionele honoraria.
Wie in 2026 een BV/SRL opricht zonder goed inzicht te hebben in de vereiste opstartkosten, de persoonlijke aansprakelijkheid voor schulden tijdens de wettelijke periode van drie jaar en de strenge nieuwe regels voor dividenduitkeringen, kan voor onaangename verrassingen komen te staan. Een vennootschap oprichten blijft een krachtig middel voor fiscale optimalisatie, maar alleen als de oprichter bepaalde financiële drempels overschrijdt.
### Belangrijkste inzichten
- **Geen vast minimumkapitaal:** Oprichters moeten echter wel een verplicht financieel plan voor twee jaar opstellen.
- **Aansprakelijkheid van drie jaar:** Oprichters riskeren persoonlijke aansprakelijkheid voor schulden als blijkt dat het startkapitaal kennelijk ontoereikend was.
- **Reële opstartkosten:** De werkelijke kosten om in 2026 een BV/SRL op te richten, worden door een Belgische dienstverlener geschat op €2.500 tot €3.000 (all-in, excl. btw).
- **Uitkeringsregels:** Dividenduitkeringen zijn streng gereguleerd via een balanstest (netto-actieftest) en een liquiditeitstest.
- **Winstdrempel:** Een jaarlijkse winst van €45.000 tot €50.000 wordt vaak genoemd als het praktische omslagpunt waarop een BV/SRL financieel interessant wordt, al hangt dit af van de individuele situatie.
## Hoeveel kapitaal heeft een BV/SRL nodig in 2026?
De meest in het oog springende maatregel van de WVV-hervorming in 2019 was de afschaffing van het wettelijk minimumkapitaal. Deze verandering heeft de manier waarop oprichters naar een vennootschap kijken fundamenteel veranderd, maar wordt vaak ten onrechte gezien als een vrijbrief om een bedrijf met letterlijk niets te starten.
Om de impact van deze verschuiving te begrijpen, moeten we kijken naar de historische drempels. Onder het oude Wetboek van Vennootschappen, vóór de hervorming van 1 mei 2019, eiste de overheid een verplicht vast bedrag om een BVBA (SPRL) op te richten. Oprichters hadden een theoretisch minimumkapitaal van €18.550 nodig, wat een aanzienlijke investering vooraf inhield, afhankelijk van de precieze structuur. Dit geld werd vastgezet op een geblokkeerde rekening. Voor freelance dienstverleners, die nauwelijks fysieke infrastructuur nodig hadden om te draaien, vormde dit een enorme financiële horde.
### Hoe wordt een 'toereikend kapitaal' bepaald?
De vernieuwde wetgeving heeft de starre regel van het 'vaste kapitaal' vervangen door een subjectieve regel van 'toereikend aanvangsvermogen'. In plaats van een uniform bedrag dat door de overheid is vastgesteld, ligt de bewijslast nu volledig bij de oprichter.
Om een moderne BV/SRL op te richten, moet de oprichter aantonen dat het geïnvesteerde bedrag volstaat om de onderneming minstens twee jaar draaiende te houden. Dit bedrag wordt direct gekoppeld aan de geplande bedrijfsactiviteiten.
Dit betekent dat het wettelijk aanvaardbare startkapitaal sterk afhankelijk is van de context:
- Een freelance grafisch ontwerper die vanuit huis werkt met bestaande apparatuur, kan wettelijk gezien een zeer laag startkapitaal verantwoorden, aangezien de initiële vaste kosten verwaarloosbaar zijn.
- Een logistiek consultant die bedrijfsvoertuigen en magazijnruimte moet huren, zal aanzienlijk meer kapitaal moeten inbrengen om te bewijzen dat het bedrijf de opstartfase kan overleven.
Hoewel het volgens de letter van de wet theoretisch mogelijk is om een vennootschap op te richten met slechts €1, zal in de praktijk geen enkele notaris hiermee akkoord gaan als het bedrijf daadwerkelijke operationele kosten heeft. De notaris heeft namelijk de wettelijke plicht om te controleren of het financieel plan realistisch is. De overheid heeft de algemene financiële drempel simpelweg vervangen door een gepersonaliseerde stresstest. Oprichters worden zo verplicht om hun eigen verdienmodel grondig door te lichten voordat ze van beperkte aansprakelijkheid kunnen genieten.
## Wat gebeurt er als een BV/SRL in de eerste drie jaar failliet gaat?
Het loslaten van het vaste minimumkapitaal creëerde een nieuwe, specifieke juridische kwetsbaarheid voor oprichters. Omdat de staat geen basisfinanciële buffer meer garandeert, leunt het systeem zwaar op documentatie om roekeloze oprichtingen te ontmoedigen.
Het mechanisme om te toetsen of het startkapitaal daadwerkelijk 'toereikend' is, is het verplichte financieel plan. Dit document is geen loutere formaliteit, maar een harde juridische verplichting. Het financieel plan voor een BV/SRL moet een periode van twee jaar bestrijken en een gedetailleerde prognose van de verwachte inkomsten en uitgaven bevatten. Cruciaal hierbij is dat het kerndoel van dit document erin bestaat expliciet te verantwoorden waarom het gekozen startkapitaal voldoende is om de onderneming de eerste 24 maanden te overbruggen.
### Wanneer kan de vennootschapssluier worden doorprikt?
Het gevaar van onderkapitalisatie wordt pas echt zichtbaar wanneer het bedrijf in de problemen komt. De belangrijkste reden voor een zelfstandige om over te stappen naar een BV/SRL, is het scheiden van het privévermogen en zakelijke schulden. Tijdens de beginjaren van de onderneming is deze bescherming echter voorwaardelijk.
Als een BV/SRL binnen de eerste drie jaar van haar bestaan failliet gaat, kan de rechter het oorspronkelijke financieel plan opvragen en toetsen. Indien wordt vastgesteld dat het startkapitaal 'kennelijk ontoereikend' was voor de geplande bedrijfsactiviteiten zoals beschreven bij de oprichting, kan de bescherming van de beperkte aansprakelijkheid wettelijk worden opgeheven (oprichtersaansprakelijkheid).
Wanneer dit gebeurt, vervalt de juridische scheiding tussen de oprichter en de vennootschap. De oprichters kunnen dan direct en persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor de schulden van het bedrijf. Door de onderneming te onderkapitaliseren om op dag één geld te besparen, stellen oprichters hun spaargeld, eigendommen en persoonlijk vermogen bloot aan precies die risico's die ze via een vennootschap wilden vermijden. Het financieel plan voor twee jaar is dan ook een cruciaal document in het oprichtingsproces: het vormt uw belangrijkste verdediging tegen persoonlijke aansprakelijkheid tijdens de wettelijke periode van drie jaar.
## Wat kost de oprichting van een BV/SRL nu écht in 2026?
Zelfs als een verdienmodel een verwaarloosbare kapitaalinjectie toelaat, vergen de administratieve hordes om de juridische entiteit op te zetten nog steeds aanzienlijke liquide middelen vooraf. De tegenstelling tussen de theoretische €1-regel en de werkelijke kosten in de praktijk, toont aan dat de BV/SRL een premium rechtsvorm blijft.
### Wat zijn de administratieve basiskosten?
De absolute minimumkosten voor de oprichting worden bepaald door overheids- en juridische leges. Volgens een gids voor Belgische bedrijfsoprichtingen moeten oprichters rekening houden met een budget tussen de €1.500 en €2.000, puur om de vennootschap van de grond te krijgen. Deze basisuitgave dekt de essentiële juridische formaliteiten:
- Verplichte notariskosten voor het opstellen en verlijden van de oprichtingsakte.
- Publicatiekosten voor de bekendmaking van de vennootschap in het Belgisch Staatsblad (Moniteur Belge).
- Diverse lokale administratieve verplichtingen die gepaard gaan met de directe oprichting.
Houd er rekening mee dat notariskosten in België bij Koninklijk Besluit zijn vastgelegd, maar de totale rekening kan variëren afhankelijk van de complexiteit van de akte en eventuele extra diensten.
### De werkelijke 'all-in' kosten
Voor de meeste oprichters vormen de notariskosten slechts een deel van het benodigde kapitaal. Om een functionerend bedrijf op te zetten, zijn er immers nog verschillende andere registraties nodig. Een Belgisch kantoor gespecialiseerd in oprichtingen schat dat, als je alle diensten meerekent om het bedrijf operationeel te maken, de totale kosten om in 2026 een BV/SRL op te richten tussen de €2.500 en €3.000 bedragen, exclusief btw.
Deze all-in marktinschatting houdt rekening met de verplichte externe registraties die een oprichter zelf kan afhandelen of kan uitbesteden aan een bureau:
- Inschrijving bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO).
- Verplichte registratie in het UBO-register (Uiteindelijke Begunstigden).
- Activatie van het btw-nummer van de onderneming.
Dit betekent dat een oprichter op dag één nog steeds bijna €3.000 aan liquide middelen beschikbaar moet hebben, puur om de vennootschapsstructuur op te zetten. En dat staat volledig los van het werkkapitaal dat nodig is om het bedrijf effectief te runnen.
## Vanaf welke winst is een BV/SRL voordeliger dan een eenmanszaak?
Gezien de aanzienlijke opstartkosten en de aansprakelijkheidsrisico's verbonden aan het financieel plan, vereist de overstap van een eenmanszaak naar een BV/SRL een heldere financiële strategie. De beslissing hangt af van het combineren van uw persoonlijke belastingdruk met de regels voor het onttrekken van geld uit de vennootschap. Door deze factoren in kaart te brengen, kunnen oprichters precies bepalen wanneer de vaste kosten van een BV/SRL een rendabele investering worden in plaats van een louter administratieve last.
### Waar ligt de winstdrempel?
De belangrijkste drijfveer om een vennootschap op te richten, is het progressieve karakter van het Belgische belastingstelsel. Voor zelfstandigen die werken als natuurlijk persoon (eenmanszaak), kunnen de tarieven in de personenbelasting oplopen tot wel 50%. Deze zware belastingdruk op persoonlijk inkomen wordt steevast genoemd als de hoofdreden waarom de lagere vennootschapsbelasting van een BV/SRL vanaf een bepaald winstniveau aantrekkelijker wordt.
De vuistregel die boekhouders in België vaak hanteren om de overstap naar een BV/SRL te overwegen, ligt rond een jaarlijkse nettowinst van €45.000 tot €50.000. Dit bedrag is een algemene afweging tussen de hogere tarieven in de personenbelasting en het verlaagde kmo-tarief in de vennootschapsbelasting. Persoonlijke factoren — zoals de sector, de manier waarop u uzelf wilt verlonen en de doorlopende vaste kosten — kunnen dit omslagpunt aanzienlijk verschuiven. Laat dit daarom altijd gedetailleerd doorrekenen door een erkend accountant.
Onder deze drempel wegen de vaste kosten van een vennootschap vaak niet op tegen het belastingvoordeel. Deze vaste kosten omvatten het afschrijven van de oprichtingskosten, maar ook de structurele overhead. Denk aan het prijskaartje van een accountant voor een BV/SRL (dat sterk varieert naargelang de complexiteit), verplichte publicaties en provinciale of gemeentelijke belastingen die sterk verschillen per regio. Boven dit omslagpunt van €45.000 tot €50.000 zorgt de mogelijkheid om winst in de vennootschap te laten zitten tegen een lager belastingtarief er doorgaans voor dat de hogere administratieve kosten ruimschoots worden gecompenseerd.
### Wat houden de testen voor dividenduitkering in?
Toch is het bereiken van die winstdrempel maar één kant van de medaille. Oprichters moeten ook rekening houden met de complexe regels rond het opnemen van hun eigen geld. Terwijl een ondernemer in een eenmanszaak vrij geld kan overmaken van zijn zakelijke naar zijn privérekening, is dat voor een bedrijfsleider van een BV/SRL absoluut niet het geval.
De wetshervorming van 2019 heeft de manier waarop dividenden worden toegekend fundamenteel veranderd. De regels verschillen aanzienlijk tussen de oude en nieuwe rechtsvormen. De vroegere BVBA (SPRL) kende een netto-actieftest die gekoppeld was aan het wettelijk minimumkapitaal. Bij de moderne BV/SRL is de uitkering van winst daarentegen zeer streng gereguleerd en onderworpen aan twee dwingende financiële testen:
1. **De balanstest (netto-actieftest):** Het netto-actief van de vennootschap moet na de dividenduitkering positief blijven. De uitkering mag het bedrijf met andere woorden niet in een negatief eigen vermogen duwen.
2. **De liquiditeitstest:** Het bestuursorgaan moet formeel inschatten dat het bedrijf in staat zal zijn om al zijn opeisbare schulden te betalen in de 12 maanden volgend op de uitkering. Dit is een verplichte verklaring; bij een foute inschatting kunnen de bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.
Als een oprichter deze testen negeert en geld onttrekt waardoor de liquiditeit van het bedrijf in gevaar komt, kan hij persoonlijk aansprakelijk worden gesteld om dat bedrag terug te betalen. Beslissen om een vennootschap op te richten, betekent dus het afwegen van een lagere vennootschapsbelasting enerzijds, tegenover de realiteit dat het uitkeren van die winst pas kan na het doorstaan van deze strenge, toekomstgerichte testen anderzijds.
## Betalen bestuurders van een BV/SRL nog steeds sociale bijdragen?
Een hardnekkige misvatting over vennootschappen is dat de overstap van een eenmanszaak naar een rechtspersoon de oprichter ontslaat van zijn persoonlijke verplichtingen ten opzichte van de sociale zekerheid. Dit klopt niet.
Ook na de succesvolle oprichting van de vennootschap blijft de operationele status van de oprichter een persoonlijke zaak. Een bestuurder van een BV/SRL wordt onder het Belgisch recht namelijk beschouwd als zelfstandige.
Bijgevolg moet de bedrijfsleider zich aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen. Organisaties zoals Xerius, Acerta of Partena beheren dit mandaat. Het gekozen fonds int verplichte kwartaalbijdragen rechtstreeks bij de bestuurder. Deze betalingen zijn geen optionele bedrijfskosten; het zijn persoonlijke verplichtingen die nodig zijn om de ziektekostenverzekering, het recht op kinderbijslag en de toekomstige pensioenrechten van de bestuurder te financieren. Een BV/SRL oprichten verandert dus wel de manier waarop bedrijfsinkomsten worden belast, maar ontslaat de leiding niet van de fundamentele verplichtingen binnen het sociaal statuut der zelfstandigen in België.
## Wat als je bedrijf nog steeds 'BVBA' of 'SPRL' heet?
Voor gevestigde bedrijven gebeurde de overgang naar de BV/SRL niet van de ene op de andere dag. Bij de invoering van het nieuwe vennootschapsrecht (WVV) gaf de overheid bestaande bedrijven een ruime overgangsperiode om hun statuten en interne werking aan te passen.
Oude oprichtingsakten of statuten waarin nog uitdrukkelijk 'BVBA' of 'SPRL' staat, blijven formeel wel van kracht. Toch zorgt het werken met verouderde statuten in 2026 voor flink wat juridische wrijving. De wet stelt immers dat elke specifieke clausule in die oude statuten die in strijd is met de dwingende regels van het nieuwe WVV, automatisch overruled wordt door de nieuwe wetgeving.
Bovendien is de wettelijke deadline om oude statuten officieel aan te passen verstreken op 1 januari 2024. Ondernemers die deze deadline hebben gemist, vallen nu automatisch onder de nieuwe WVV-regels. Maar het werken met verouderde geschreven statuten kan nog steeds praktische, administratieve hindernissen opleveren bij banken, notarissen en overheidsinstanties, totdat ze officieel zijn gewijzigd naar de nieuwe BV/SRL-standaard.
## Veelgestelde vragen
### Heb ik nog steeds een geblokkeerde bankrekening nodig voor een BV/SRL?
Ja. Ondanks de afschaffing van het vaste minimumkapitaal blijft het administratieve proces rondom de ingebrachte middelen strikt. De notaris eist een bankattest als bewijs dat er een geblokkeerde rekening is geopend op naam van de vennootschap in oprichting, en dat het overeengekomen startkapitaal daarop is gestort.
### Kan je in je eentje een BV/SRL oprichten?
Ja. In tegenstelling tot sommige oudere Europese rechtsvormen waarbij meerdere oprichters nodig waren, is de BV/SRL perfect toegesneden op individuele ondernemers. Een BV/SRL kan worden opgericht door één enkele aandeelhouder; wettelijk gezien is één persoon voldoende voor de oprichting.
### Kan ik besparen op mijn kwartaalbijdragen door sociale verzekeringsfondsen te vergelijken?
Nee. Het bijdragebedrag is wettelijk vastgelegd op basis van uw inkomen. Dit betekent dat de concurrentie tussen sociale verzekeringsfondsen puur draait om de kwaliteit van hun dienstverlening, en niet om de prijs.
## De conclusie voor 2026
De beslissing om in 2026 een BV/SRL op te richten komt uiteindelijk neer op een wiskundige rekensom. Een solo-freelancer die minder dan €45.000 winst maakt, of iemand met sterk wisselende inkomsten, is doorgaans beter af met een eenmanszaak. De administratieve rompslomp, de doorlopende kosten voor de boekhouder en lokale belastingverplichtingen wegen dan simpelweg niet op tegen de voordelen.
Voor ondernemers die echter structureel de winstdrempel van €50.000 passeren en kapitaal in het bedrijf kunnen laten zitten, blijft de BV/SRL een ijzersterke rechtsvorm voor fiscale optimalisatie. Als een BV/SRL past bij uw groeipad, dan is de allereerste stap — nog voordat u ook maar enige notariskosten betaalt — om met een gecertificeerd accountant rond de tafel te zitten. Samen stelt u een robuust financieel plan op voor twee jaar, zodat u zeker weet dat uw startkapitaal bestand is tegen de wettelijke periode van aansprakelijkheid.
